Quẻ Sơn Lôi Di: Ý Nghĩa, Lời Từ Và Thông Điệp

Tổng quan quẻ Sơn Lôi Di

Thuộc tính	Giá trị
Số thứ tự	27 / 64
Tên Hán Việt	Sơn Lôi Di (山雷頤)
Tên gọi khác	Di
Tượng	☶ trên ☳ (Núi trên Sấm)
Nội quái (hạ)	Chấn ☳, tượng sấm
Ngoại quái (thượng)	Cấn ☶, tượng núi
Ngũ hành	Thổ
Thời	Trinh cát; quan di, tự cầu khẩu thực (giữ bền thì tốt; xem cách người được nuôi, tự tìm cái nuôi miệng mình)
Số hào dương	2 / 6
Quẻ đối (tổng quái)	Trạch Phong Đại Quá (quẻ 28)

Tìm hiểu thêm: 64 Quẻ Kinh Dịch: Bảng Tra Cứu Đầy Đủ, Hướng Dẫn Gieo Quẻ và Giải Quẻ

Lời từ và ý nghĩa gốc của quẻ Sơn Lôi Di

Phần này trích nguyên văn Hán Việt của quẻ Sơn Lôi Di kèm dịch nghĩa. Nếu bạn chỉ quan tâm đến cách ứng dụng quẻ vào đời sống, có thể đọc lướt qua và xuống thẳng các phần sau.

Thoán từ

頤：貞吉。觀頤，自求口實。

Di: Trinh cát. Quan Di, tự cầu khẩu thực.

Di nghĩa là hàm răng, cũng nghĩa là sự nuôi dưỡng. Cả quẻ khắc hoạ một cái miệng đang há ra. Thoán từ gọn mà sâu: giữ được sự ngay chính thì tốt. Hãy quan sát cách con người tự nuôi mình và nuôi người. Hãy tự tìm lấy cái để nuôi miệng mình, tức là tự lao động, tự sinh kế, không ỷ lại. Đây là một trong những quẻ hiếm đặt trọng tâm vào chuyện ăn uống và nuôi sống, vốn là việc tưởng thường nhất của đời sống.

Tượng từ

山下有雷，頤；君子以慎言語，節飲食。

Sơn hạ hữu lôi, Di; quân tử dĩ thận ngôn ngữ, tiết ẩm thực.

Dịch nghĩa: dưới núi có sấm là quẻ Di; người quân tử theo đó mà cẩn thận lời ăn tiếng nói, chừng mực trong ăn uống. Đây là một trong những câu được khắc ở nhiều công đường và nhà người xưa. Cái miệng của con người làm hai việc: ăn vào và nói ra. Cả hai đều sinh hoạ nếu không biết giữ. Ăn quá độ thì bệnh, nói quá lời thì mất người thân và mất cả sự nghiệp. Người quân tử đọc quẻ Di tự nhắc mình cái mỉm cười im lặng cũng là một thứ dưỡng sinh.

Lời 6 hào

Sáu hào của quẻ Sơn Lôi Di mô tả sáu cách một người đi tìm cái nuôi mình, từ lành mạnh đến sai lệch, từ tự lo cho mình đến lo cho người khác. Đọc từ dưới lên: hào sơ ở dưới cùng, hào thượng ở trên cùng.

Hào	Nguyên văn Hán Việt	Dịch nghĩa
Sơ cửu (hào 1)	舍爾靈龜，觀我朵頤，凶 Xả nhĩ linh quy, quan ngã đoá di, hung	Bỏ con rùa thiêng của mình, chăm nhìn miệng ta mà thèm, xấu
Lục nhị (hào 2)	顛頤，拂經于丘頤，征凶 Điên di, phất kinh vu khâu di, chinh hung	Nuôi ngược, trái lẽ thường mà lên gò cao tìm nuôi, đi thì xấu
Lục tam (hào 3)	拂頤，貞凶，十年勿用，无攸利 Phất di, trinh hung, thập niên vật dụng, vô du lợi	Trái đạo nuôi, giữ bền cũng xấu, mười năm chớ dùng, không gì lợi
Lục tứ (hào 4)	顛頤，吉，虎視眈眈，其欲逐逐，无咎 Điên di, cát, hổ thị đam đam, kỳ dục trục trục, vô cữu	Nuôi ngược nhưng tốt, nhìn chăm chú như hổ, mong muốn nối tiếp, không lỗi
Lục ngũ (hào 5)	拂經，居貞吉，不可涉大川 Phất kinh, cư trinh cát, bất khả thiệp đại xuyên	Trái lẽ thường, ở yên giữ bền thì tốt, chưa thể vượt sông lớn
Thượng cửu (hào 6)	由頤，厲吉，利涉大川 Do di, lệ cát, lợi thiệp đại xuyên	Là nguồn nuôi của mọi người, cảnh giác thì tốt, lợi vượt sông lớn

Giải thích tượng của quẻ Sơn Lôi Di

Sáu hào của quẻ Sơn Lôi Di là bản đồ sáu cách một người đi tìm cái nuôi sống mình hoặc đóng vai người nuôi dưỡng người khác. Đây là cách đọc sáu hào bằng ngôn ngữ đời thường.

Hào 1: Bỏ báu vật của mình, thèm miếng người khác. Đây là hào khởi đầu và cũng là bài học đắt của quẻ. Con rùa thiêng trong lòng ta tượng cho khả năng, tài năng, tiềm lực của chính mình. Bỏ nó đi để thèm nhìn miếng của người khác là đi sai đường. Trong đời sống, đây là người có nghề trong tay nhưng bỏ để đua theo nghề đang hot, có khả năng riêng nhưng ghen tị với người khác đến mức quên cả cái mình có. Quẻ nói gọn một chữ: xấu. Nuôi mình trước hết là biết mình có gì.

Hào 2: Nuôi ngược chiều. Hào hai nói về việc đi tìm nguồn nuôi trái lẽ thường: người khoẻ xin người yếu nuôi, người lớn xin trẻ nuôi, người có điều kiện đi xin người khó khăn. Hoặc trong nghề, một người có năng lực tự lập lại đi tìm sự bảo bọc từ những nguồn không phù hợp với mình. Lời hào nặng: đi thì xấu. Trong đời sống, đây là tình huống người trưởng thành vẫn đòi bố mẹ già lo cho từng bữa, người có nghề đi xin người không có chuyên môn dạy nghề. Cái gì nuôi mình phải hợp với mình.

Hào 3: Trái hẳn đạo nuôi. Hào ba là hào nặng nhất của nửa dưới. Trái đạo nuôi nghĩa là nuôi mình bằng cách sai: kiếm tiền bằng gian dối, ăn uống theo kiểu tự huỷ, dung dưỡng những thói quen đang bào mòn sức khoẻ. Lời hào dặn: giữ bền kiểu này cũng vẫn xấu, mười năm cũng không dùng được. Trong đời sống, đây là người đã chọn một lối sống mà bản thân biết là sai nhưng tự nhủ "quen rồi, khó đổi". Quẻ không dọa, chỉ nói thật: không có đường tắt cho việc nuôi thân.

Hào 4: Nuôi ngược mà tốt. Hào bốn ngược với hào hai một cách thú vị. Cũng là "nuôi ngược", nhưng ở đây là người ở trên đi tìm người dưới có năng lực để nhờ họ giúp, nhờ họ nuôi dưỡng công việc chung. Lời hào hay: nhìn chăm chú như hổ, mong muốn nối tiếp, không lỗi. Nghĩa là tìm người giúp thì phải tìm nghiêm túc, chọn kỹ, không chọn qua loa. Trong đời sống, đây là người sếp biết hạ mình để mời một chuyên gia về, là người chủ nhà biết tìm đúng người thợ giỏi. Biết nhờ đúng người là một dạng nuôi khôn.

Hào 5: Trái lẽ thường, ở yên thì tốt. Hào năm là hào của người ở vị trí cao nhưng đang gặp tình huống phải đi ngược với cách làm thường thấy. Lời kinh dặn: ở yên, giữ bền thì tốt, nhưng chưa thể làm việc lớn. Trong đời sống, đây là giai đoạn bạn đang phải nuôi gia đình, nuôi đội nhóm, chăm sóc người bệnh trong nhà, và phải làm theo cách khác thường. Đây không phải lúc đổi việc, đầu tư mới, đi xa. Cứ ở yên, chăm sóc cái đang có. Thời khó sẽ qua, người chờ được thì giữ được.

Hào 6: Là nguồn nuôi của nhiều người. Hào cuối là hào đẹp nhất của quẻ. Bạn đã đến vị trí mà mình trở thành nguồn nuôi dưỡng cho nhiều người: cho gia đình, cho đội nhóm, cho những người đi sau. Lời hào dặn "cảnh giác thì tốt, lợi vượt sông lớn". Nghĩa là có thể làm việc lớn, nhưng nhớ rằng nuôi càng nhiều người thì càng phải cẩn thận từng quyết định. Trong đời sống, đây là người trụ cột của gia đình lớn, người sáng lập của một tổ chức, người thầy của nhiều học trò. Nuôi được người khác là phúc. Giữ được phúc ấy mới quý.

Một số ý nghĩa của quẻ Sơn Lôi Di

Tình duyên

Bói được Sơn Lôi Di trong chuyện tình cảm thường báo hiệu một mối quan hệ đang được đặt câu hỏi về "ai nuôi ai". Không phải theo nghĩa tiền bạc, mà là nuôi dưỡng tinh thần: ai chủ động an ủi, ai lắng nghe, ai giữ được bình yên cho ngôi nhà chung. Người độc thân nên nhớ hào một: đừng bỏ báu vật của mình vì thèm miếng của người khác, đừng chạy theo mối tình đang có vẻ hấp dẫn mà quên giá trị của chính mình. Trong mối quan hệ đang có, tượng từ là kim chỉ nam: cẩn thận lời ăn tiếng nói. Tình yêu tan vỡ vì lời nói nặng nhiều hơn vì thiếu tiền. Yêu nhau bằng cái miệng biết giữ.

Sự nghiệp

Về sự nghiệp, Sơn Lôi Di hay rơi vào người đang đặt lại câu hỏi: công việc này có đang nuôi mình thật không, hay đang bào mòn mình? Đây là thời hợp cho việc nhìn lại nghề đang làm có hợp sức, hợp tạng, hợp giá trị của mình không. Hào một dặn: đừng bỏ cái mình đang giỏi để chạy theo ngành đang hot mà không hiểu. Hào bốn lại dặn: nếu đang là người quản lý, hãy chịu khó tìm người giỏi để nhờ họ giúp, đừng sĩ diện. Với nghề tử tế đi đường dài, quẻ rất thuận. Với việc "ăn xổi", quẻ cảnh báo qua hào ba: mười năm cũng không thành. Nghề nuôi được mình mới là nghề.

Tài lộc

Về tiền bạc, Sơn Lôi Di nhắc rất rõ nguyên tắc "tự cầu khẩu thực", nghĩa là tự tìm cái nuôi mình. Đây không phải thời hợp để trông chờ trúng số, nhận thừa kế bất ngờ, hay vay lớn đầu tư vào thứ chưa hiểu. Tiền bền là tiền do chính bàn tay mình làm ra. Quẻ khuyên rà lại hai cửa: tiền vào và tiền ra. Tiền vào có đều không, có sạch không. Tiền ra có hợp không, có đang bị rỉ ở những khoản tiêu vặt không cần thiết không. Tượng từ dặn tiết chế: tiết chế miệng ăn và miệng tiêu. Với người đang nuôi nhiều người trong nhà, đây là thời rất cần một bảng cân đối rõ ràng. Tiền của Di là tiền nuôi được nhiều miệng mà không cạn.

Sức khoẻ

Với sức khoẻ, Sơn Lôi Di là một trong những quẻ nói thẳng về ăn uống và dưỡng sinh. Bói được quẻ khi hỏi về sức khoẻ thường báo một tình trạng liên quan đến hệ tiêu hoá, cân nặng, hoặc thói quen ăn uống: ăn thất thường, ăn quá độ, ăn thức ăn nhanh kéo dài, uống rượu bia quá mức. Quẻ khuyên làm đúng một việc: tiết chế. Giảm bớt khẩu phần, ăn đúng giờ, nhai chậm, thêm rau, giảm đồ chiên và đồ ngọt. Ngủ đủ cũng là một kiểu nuôi. Nếu có dấu hiệu bệnh liên quan đến dạ dày, răng miệng, cân nặng, nên đi khám sớm và làm theo lời bác sĩ. Sức khoẻ của Di là sức khoẻ của người biết giữ miệng.

Tìm hiểu thêm: Quẻ Thuần Khôn: Ý nghĩa, lời từ và thông điệp

Lời bàn của Horos về quẻ Sơn Lôi Di

Điều Horos thấy thú vị nhất ở quẻ này là Kinh Dịch chỉ dùng một câu ngắn ở tượng từ để gói cả đạo nuôi: cẩn thận lời nói, chừng mực ăn uống. Hai việc tưởng nhỏ, làm được mới biết khó. Người biết giữ hai cái miệng của mình, cái miệng ăn và cái miệng nói, là người đã nắm được phần lớn đạo dưỡng sinh. Nuôi thân bằng thức ăn đúng. Nuôi tâm bằng lời nói đúng. Nuôi người bằng cả hai.