Quẻ Thuần Khôn: Ý nghĩa, lời từ và thông điệp

Tìm hiểu thêm về 64 quẻ Kinh Dịch

Tổng quan quẻ Thuần Khôn

Thuộc tính	Giá trị
Số thứ tự	2 / 64
Tên Hán Việt	Thuần Khôn (純坤)
Tên gọi khác	Khôn Vi Địa (坤為地)
Tượng	☷ trên ☷ (Đất trên Đất)
Nội quái (hạ)	Khôn ☷, tượng đất
Ngoại quái (thượng)	Khôn ☷, tượng đất
Ngũ hành	Thổ
Thời	Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh (lợi theo nết ngựa cái)
Số hào dương	0 / 6
Quẻ đối (tổng quái)	Thuần Càn (quẻ 1)

Lời từ và ý nghĩa gốc quẻ Thuần Khôn

Phần này trích nguyên văn Hán Việt của quẻ Thuần Khôn kèm dịch nghĩa. Nếu bạn chỉ quan tâm đến cách ứng dụng quẻ vào đời sống, có thể đọc lướt qua và xuống thẳng các phần sau.

Thoán từ

坤：元，亨，利牝馬之貞。君子有攸往，先迷後得主，利。西南得朋，東北喪朋。安貞吉。

Khôn: Nguyên, hanh, lợi tẫn mã chi trinh. Quân tử hữu du vãng, tiên mê hậu đắc chủ, lợi. Tây nam đắc bằng, đông bắc táng bằng. An trinh cát.

Khôn cũng có đủ bốn đức Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh như Càn, nhưng chữ Trinh ở đây là sự bền vững theo nết ngựa cái: dẻo dai mà biết theo đàn. Người quân tử nếu đi trước một mình thì dễ lạc đường, đi sau một người chủ thì lại tìm được lối. Tây nam là phương hợp để gặp bạn đồng hành, đông bắc là nơi phải xa bạn cũ. Biết yên ổn giữ chữ Trinh thì tốt.

Tượng từ quẻ Thuần Khôn

地勢坤，君子以厚德載物

Địa thế Khôn, quân tử dĩ hậu đức tải vật.

Dịch nghĩa: thế đất là Khôn, người quân tử theo đó lấy đức dày để nâng đỡ muôn vật. Câu này thường được khắc cạnh câu "Thiên hành kiện, quân tử dĩ tự cường bất tức" của quẻ Càn. Hai câu nói lên hai hướng tu dưỡng của con người: vừa tự rèn luyện không nghỉ như trời, vừa lấy đức dày nâng đỡ muôn vật như đất. Đất thì dày, rộng, chịu được mọi thứ đè lên nó mà vẫn nuôi được cây cỏ.

Lời 6 hào

Sáu hào đều là âm, mô tả sáu giai đoạn của đức Khôn trong đời sống. Đọc từ dưới lên: hào sơ ở dưới cùng, hào thượng ở trên cùng.

Hào	Nguyên văn Hán Việt	Dịch nghĩa
Sơ lục (hào 1)	履霜，堅冰至 Lý sương, kiên băng chí	Giẫm lên sương, biết băng dày sắp đến
Lục nhị (hào 2)	直，方，大，不習無不利 Trực, phương, đại, bất tập vô bất lợi	Thẳng, vuông, lớn, không cần học tập mà không gì không lợi
Lục tam (hào 3)	含章可貞，或從王事，無成有終 Hàm chương khả trinh, hoặc tòng vương sự, vô thành hữu chung	Giấu vẻ đẹp giữ được bền, nếu theo việc vua thì không nhận công nhưng có kết thúc tốt
Lục tứ (hào 4)	括囊，無咎無譽 Quát nang, vô cữu vô dự	Thắt miệng túi lại, không lỗi cũng không khen
Lục ngũ (hào 5)	黃裳，元吉 Hoàng thường, nguyên cát	Xiêm vàng, rất tốt lành
Thượng lục (hào 6)	龍戰于野，其血玄黃 Long chiến vu dã, kỳ huyết huyền hoàng	Rồng đánh nhau ngoài đồng, máu đen và máu vàng hoà vào nhau

Dụng lục

利永貞

Lợi vĩnh trinh.

Khi cả sáu hào đều động, quẻ Thuần Khôn có lời riêng: lợi ở chỗ giữ được sự bền vững lâu dài. Đức Khôn vốn mềm, nhưng nếu quá mềm thì sẽ mất gốc. Lời dụng lục nhắc người dùng quẻ phải có một cái gốc trinh chính bên trong, dù bên ngoài nhu thuận đến đâu đi nữa.

Tìm hiểu thêm về quẻ Thuần Càn

Giải thích tượng của quẻ Thuần Khôn

Sáu hào của quẻ là bản đồ sáu giai đoạn của đức nhu thuận trong một hành trình hoặc một mối quan hệ. Đây là cách đọc sáu hào bằng ngôn ngữ đời thường.

Hào 1: Thấy sương, biết băng sắp đến. Đây là lời cảnh báo tinh tế bậc nhất trong cả Kinh Dịch. Mọi chuyện lớn đều bắt đầu từ dấu hiệu rất nhỏ. Một câu nói lạ trong cuộc họp, một khoản chi tiêu bắt đầu vượt ngưỡng, một sự xa cách nhỏ trong gia đình. Người có con mắt quan sát sẽ đọc được sớm. Người vô tâm thì đến khi băng đã dày mới biết. Hãy để ý những dấu hiệu tưởng như không đáng kể.

Hào 2: Thẳng, vuông và rộng lớn. Đây là giai đoạn đức Khôn đẹp nhất. Làm việc ngay thẳng, có nguyên tắc rõ ràng và một tấm lòng rộng. Không cần mưu mẹo, không cần học thêm thủ thuật gì, công việc vẫn thuận. Điều hiếm gặp là cả ba phẩm chất ấy cùng có mặt trong một người cùng lúc. Nếu bói được hào này, quẻ thường báo hiệu bạn đang ở trong trạng thái làm việc rất tự nhiên và đẹp.

Hào 3: Giấu tài năng đi. Bạn đang làm trong một tổ chức, một nhóm, hoặc một gia đình có người đứng đầu. Bạn có khả năng nhưng đây chưa phải lúc khoe ra. Theo việc của cấp trên, của người chủ, của gia đình, không tự nhận công là của mình. Nghe có vẻ thiệt thòi, nhưng chính cách này lại mang đến cho bạn một kết thúc tốt đẹp hơn. Người biết giấu mình đúng lúc thường đi xa hơn người tranh công sớm.

Hào 4: Thắt miệng túi. Giai đoạn nên giữ im lặng. Có lúc nói ra là lợi, có lúc im đi mới đúng. Hào bốn nằm ở tình thế nhiều biến động, nói dễ sinh hoạ, không nói thì không ai bắt bẻ được. Không khen cũng không chê, không công cũng không lỗi. Đây không phải im lặng vì sợ, mà im lặng vì biết đây là lúc không nên làm gì cả. Một bài học khó cho những ai quen chủ động.

Hào 5: Xiêm vàng ở giữa. Đây là hào đẹp nhất của quẻ. Xiêm là chiếc áo mặc dưới, màu vàng là màu của sự trung chính trong văn hoá xưa. Ở vị trí cao nhưng không phô trương, có quyền mà vẫn giữ được đạo ở giữa. Bói được hào này thường báo hiệu một vị trí trách nhiệm đang đến với bạn: làm trưởng nhóm, làm người bạn đời của người có địa vị, làm người gánh vác cho gia đình. Giữ được tinh thần xiêm vàng thì mọi thứ đều tốt lành lớn.

Hào 6: Rồng đánh nhau ngoài đồng. Đây là câu cảnh báo quan trọng nhất của quẻ Khôn. Khí âm lên đến đỉnh thì đụng với khí dương, hai bên đánh nhau đến mức máu đen lẫn máu vàng. Trong đời sống, đây là tình huống một bên nhu thuận đẩy đến giới hạn, đã bắt đầu lấn sang phần của bên kia. Vợ ép chồng, nhân viên lấn quyền sếp, người đi theo tự nhận mình là người dẫn đầu. Khôn quá mức thì không còn là Khôn nữa. Bài học là biết giới hạn của chính mình.

Một số ý nghĩa của quẻ Thuần Khôn

Tình duyên

Bói được Thuần Khôn trong chuyện tình cảm thường báo hiệu một mối quan hệ bền, êm, ít sóng gió lớn. Người độc thân nếu bốc được quẻ có thể tìm thấy người hợp qua giới thiệu hoặc từ những mối quen cũ, chứ ít khi là một cú sét đánh bất ngờ. Trong một mối quan hệ đang có, Khôn gợi ý bạn là người cần nhẫn hơn, lắng nghe nhiều hơn ở giai đoạn này. Một chiếc áo dày đủ ấm cho hai người vẫn tốt hơn một cơn lửa bùng lên rồi tắt.

Sự nghiệp

Bói được Thuần Khôn khi hỏi về công việc thường báo hiệu đây chưa phải lúc bạn là người đứng đầu, mà là lúc làm tốt vai trò của mình trong một tập thể, một dự án, hoặc dưới trướng một người khác. Tránh tranh công, tránh bước ra nhận trách nhiệm chưa đến phần mình. Nếu đang cân nhắc giữa tự ra làm và hợp tác với một người có vị thế hơn, hướng thứ hai thường thuận lợi. Quẻ không nói bạn yếu, quẻ đang nói thế đất của bạn cần người cầm lái.

Tài lộc

Về tiền, Khôn nghiêng về chiều tích luỹ hơn là bứt phá. Những nguồn thu đều đặn, công việc có lương cố định, đầu tư dài hạn, tiết kiệm qua năm tháng là hướng hợp với quẻ. Ngược lại, đầu cơ, vay nhiều để kinh doanh lớn, chạy theo những cơ hội "nhanh giàu" thường không êm. Đất không làm ra tiền trong một đêm nhưng giữ được tiền lâu. Nếu đang chờ một khoản thu hoạch nào đó, quẻ báo rằng nó sẽ đến, nhưng cần thêm thời gian và không nên thúc ép.

Sức khoẻ

Khôn thuộc hành Thổ, liên quan đến hệ tiêu hoá, dạ dày, lá lách và cơ bắp. Bói được quẻ khi hỏi về sức khoẻ thường báo những vấn đề từ ăn uống, nghỉ ngơi và chuyển hoá. Ăn đều bữa, ngủ đúng giờ, tránh đồ sống lạnh, tăng vận động nhẹ. Nếu có bệnh lâu ngày, quẻ báo quá trình hồi phục sẽ chậm mà chắc chứ không nhanh. Đây cũng là quẻ dễ tích năng lượng u uất nếu chịu đựng quá lâu trong lòng. Đừng để lòng chứa nhiều quá.

Lời bàn của Horos

Nếu nói gọn tinh thần chung của quẻ, Horos thấy nằm ở bốn chữ "hậu đức tải vật" mà tượng từ đã nhắc: lấy đức dày để nâng đỡ. Điều tinh tế ở Thuần Khôn là đức Khôn không đồng nghĩa với yếu. Đất không nói gì, nhưng mọi sự sống đều cần đất. Biết đi theo lúc cần đi theo, biết im lặng lúc cần im lặng, biết xuất hiện ở vị trí trung chính lúc được trao trách nhiệm. Đó mới là Khôn.