Quẻ Sơn Phong Cổ: Ý Nghĩa, Lời Từ Và Thông Điệp

Tổng quan quẻ Sơn Phong Cổ

Thuộc tính	Giá trị
Số thứ tự	18 / 64
Tên Hán Việt	Sơn Phong Cổ (山風蠱)
Tên gọi khác	Cổ (蠱)
Tượng	☶ trên ☴ (Núi trên Gió)
Nội quái (hạ)	Tốn ☴, tượng gió và gỗ
Ngoại quái (thượng)	Cấn ☶, tượng núi
Ngũ hành	Mộc (thuộc cung Tốn)
Thời	Nguyên Hanh, lợi thiệp đại xuyên (lợi cho việc qua sông lớn)
Số hào dương	3 / 6
Quẻ đối (thác quái)	Trạch Lôi Tuỳ (quẻ 17)

Tìm hiểu thêm: Quẻ Hỏa Thiên Đại Hữu: Ý nghĩa, lời từ và thông điệp

Lời từ và ý nghĩa gốc của quẻ Sơn Phong Cổ

Phần này trích nguyên văn Hán Việt của quẻ Sơn Phong Cổ kèm dịch nghĩa. Nếu bạn chỉ quan tâm đến cách ứng dụng quẻ vào đời sống, có thể đọc lướt qua và xuống thẳng các phần sau.

Thoán từ

蠱：元亨，利涉大川。先甲三日，後甲三日

Cổ: Nguyên hanh, lợi thiệp đại xuyên. Tiên giáp tam nhật, hậu giáp tam nhật.

Chữ Cổ trong chữ Hán ghép từ hình ba con sâu trong cái chậu, ý là vật để lâu bị mục ruỗng. Nhưng lời kinh mở đầu bằng "nguyên hanh", nghĩa là rất hanh thông. Hỏng lâu rồi mà nay có người chịu sửa, đó là cơ hội lớn. "Lợi thiệp đại xuyên" nghĩa là lợi cho việc qua sông lớn: dám nhận việc khó, dám đảm đương. Tám chữ "tiên giáp tam nhật, hậu giáp tam nhật" nhắc phải suy tính ba ngày trước khi làm và theo dõi ba ngày sau khi làm. Sửa việc đã hỏng cần chuẩn bị kỹ và rà soát lại.

Tượng từ

山下有風，蠱；君子以振民育德

Sơn hạ hữu phong, Cổ; quân tử dĩ chấn dân dục đức.

Dịch nghĩa: dưới núi có gió, gọi là Cổ. Người quân tử theo đó mà khích lệ dân chúng, nuôi dưỡng đức hạnh. Núi chặn gió ở dưới, gió không thông, vạn vật bị ẩm thấp tù đọng lâu ngày mà sinh mục hỏng. Người xưa đọc hình tượng đó mà nghĩ đến việc lay dậy lòng người đã quen nếp cũ, bồi đắp cái gốc đạo đức đã bị bỏ quên. Sửa việc hỏng không phải chỉ là việc của tay mà còn là việc của lòng người.

Lời 6 hào

Sáu hào của quẻ Cổ kể sáu cách một người đối diện với việc đã hỏng từ đời trước: sửa sớm, sửa mềm, sửa hơi quá, làm ngơ, sửa được khen, và chọn đứng ngoài. Đọc từ dưới lên.

Hào	Nguyên văn Hán Việt	Dịch nghĩa
Sơ lục (hào 1)	幹父之蠱，有子，考無咎，厲終吉 Can phụ chi cổ, hữu tử, khảo vô cữu, lệ chung cát	Sửa việc hỏng của cha, có con nối, cha đã khuất không lỗi, tuy nguy nhưng cuối cùng tốt
Cửu nhị (hào 2)	幹母之蠱，不可貞 Can mẫu chi cổ, bất khả trinh	Sửa việc hỏng của mẹ, không thể giữ vững
Cửu tam (hào 3)	幹父之蠱，小有悔，無大咎 Can phụ chi cổ, tiểu hữu hối, vô đại cữu	Sửa việc hỏng của cha, hơi có hối, không lỗi lớn
Lục tứ (hào 4)	裕父之蠱，往見吝 Dụ phụ chi cổ, vãng kiến lận	Khoan dung với việc hỏng của cha, tiến lên thì đáng tiếc
Lục ngũ (hào 5)	幹父之蠱，用譽 Can phụ chi cổ, dụng dự	Sửa việc hỏng của cha, được khen
Thượng cửu (hào 6)	不事王侯，高尚其事 Bất sự vương hầu, cao thượng kỳ sự	Không thờ vương hầu, giữ việc cao thượng của mình

Giải thích tượng của quẻ Sơn Phong Cổ

Sáu hào của quẻ Sơn Phong Cổ là bản đồ sáu cách người ta phản ứng khi nhận một việc đã hỏng lâu ngày: có thể là di sản gia đình, có thể là một công ty đã xộc xệch, có thể là một thói quen cũ trong chính mình. Đây là cách đọc sáu hào bằng ngôn ngữ đời thường.

Hào 1: Sửa sớm việc cha để lại. Người con vừa nhận ra có vấn đề do đời trước để lại và bắt tay vào sửa ngay. Một khoản nợ chưa trả, một mối quan hệ cha mẹ đã xấu với ai đó, một nếp nhà đã cũ. Lời hào nói rõ: có con sửa kịp thì bậc đã khuất không còn bị mang tiếng. Tuy có nguy nhưng cuối cùng tốt. Quan trọng là sửa khi vết hỏng còn mới, chưa lan rộng.

Hào 2: Sửa việc mẹ một cách mềm mỏng. Hào này khác hẳn năm hào còn lại. Những việc hỏng liên quan đến mẹ thường gắn với tình cảm, thói quen nuôi dưỡng, nếp sinh hoạt. Sửa bằng lý lẽ cứng và công thức sẽ làm tổn thương người đang thương bạn. Lời hào nói: không thể giữ vững theo lối cứng. Cần mềm, cần kiên nhẫn, cần chọn đúng lúc. Có việc phải mất nhiều năm mới đổi được một thói quen, và đó là điều bình thường.

Hào 3: Sửa hơi quá tay. Người ở giai đoạn này có lòng tốt nhưng làm việc hơi mạnh. Dọn lại một phòng làm việc cũ nhưng vứt nhầm cả vài thứ có giá trị. Sửa một quy trình nhưng tạo ma sát không cần thiết với người cũ. Lời hào nhận xét: có hối nhẹ, không lỗi lớn. Thà làm quá mà vẫn giữ được tinh thần chỉnh sửa, còn hơn đứng nhìn.

Hào 4: Khoan dung với việc hỏng. Người ở vị trí này biết có vấn đề nhưng chọn cách dễ dàng: để đấy, cho qua, không muốn đụng chạm. Lời hào báo một câu đáng nhớ: tiến lên sẽ gặp điều đáng tiếc. Bỏ qua một vấn đề nhỏ hôm nay sẽ thành vấn đề lớn sau vài năm. Giữ hoà khí ngắn hạn để đổi lấy rắc rối dài hạn là một thương vụ không khôn.

Hào 5: Sửa được ghi nhận. Đây là hào chủ của quẻ Sơn Phong Cổ, vị trí cao nhưng mềm. Người ở vị trí này vừa có thẩm quyền vừa có lòng đúng. Việc chỉnh sửa không chỉ thành công mà còn được mọi người khen ngợi. Không cần bạo lực, không cần lật đổ. Chỉ cần đặt đúng người, đúng nguyên tắc, đúng cách dẫn dắt. Đây là hình ảnh đẹp nhất của một cuộc cải tổ có trước có sau.

Hào 6: Chọn đứng ngoài. Người ở hào cao nhất không còn muốn dính vào việc sửa sang đời trước nữa. "Không thờ vương hầu" nghĩa là không tham gia chính sự, không nhận vai trò công. Giữ việc cao thượng riêng của mình, đọc sách, tu dưỡng, làm một bậc ẩn sĩ. Đây không phải sự trốn tránh. Đây là lựa chọn của người đã thấy đủ và biết rằng có những việc mình không phải là người thích hợp để sửa.

Một số ý nghĩa của quẻ Sơn Phong Cổ

Tình duyên

Bói được Sơn Phong Cổ về tình duyên thường báo hiệu một mối quan hệ có vấn đề tích tụ đã lâu, nay đến lúc phải xử lý. Những lời nói chưa bao giờ nói ra, những mâu thuẫn nhỏ bị gác lại, những thói quen của nhau đã mòn đi. Quẻ không báo chia tay. Quẻ nói đây là lúc dọn lại. Người đang độc thân mà bói được thường có vết tình cũ chưa khép lại, nên giải quyết sòng phẳng trước khi mở một chương mới. Yêu mới trên một vết cũ chưa lành, sớm muộn cũng vỡ ra.

Sự nghiệp

Về sự nghiệp, quẻ Sơn Phong Cổ nghiêng về giai đoạn phải dọn lại một di sản. Có thể bạn vừa nhận vị trí mà người trước để lại nhiều vấn đề: quy trình lộn xộn, nhân sự mệt, khách hàng bất mãn. Có thể công ty đến lúc phải tái cấu trúc. Dám nhận việc khó là hay, nhưng cách sửa còn quan trọng hơn cả việc dám. Nhớ bài học của lời thoán: tính kỹ ba ngày trước khi làm, theo dõi ba ngày sau khi làm. Đừng ra một quyết định lớn trong tuần đầu nhậm chức.

Tài lộc

Về tiền bạc, Sơn Phong Cổ báo hiệu đây là lúc rà soát chứ không phải mở rộng. Những khoản nợ cũ chưa trả dứt, những gói đầu tư đã hết hấp dẫn mà còn ôm, bảo hiểm mua theo phong trào, hợp đồng thuê đang lỗ. Ngồi xuống xem lại tất cả giấy tờ tài chính của mình và người nhà. Sẽ có vài khoản đã hỏng mà bạn vẫn đang trả tiền hàng tháng. Kinh Dịch nói: nguyên hanh, rất thuận lợi, nhưng thuận lợi với người chịu dọn. Không dọn thì không có hanh.

Sức khoẻ

Với sức khoẻ, Sơn Phong Cổ thường chỉ những vấn đề tích tụ lâu ngày hơn là bệnh cấp tính. Thói quen ăn uống sai nhiều năm, căng thẳng dồn nén, một nỗi buồn chưa được xử lý. Hình ảnh gió bị núi chắn nói đúng tình trạng: khí trong người không lưu thông, ứ đọng một chỗ. Nên đi khám tổng quát, làm các xét nghiệm cơ bản, kiểm tra gan, tiêu hoá, tâm lý. Chữa gốc bằng việc đổi thói quen, kiên trì vài tháng, hơn là chữa ngọn bằng thuốc nhanh.

Tìm hiểu thêm: 64 Quẻ Kinh Dịch: Bảng Tra Cứu Đầy Đủ, Hướng Dẫn Gieo Quẻ và Giải Quẻ

Lời bàn của Horos về quẻ Sơn Phong Cổ

Nếu nói gọn tinh thần chung của quẻ, Horos thấy nằm ở chỗ này: quẻ mở đầu bằng hình ảnh mục ruỗng mà kết luận là "nguyên hanh", rất hanh thông. Ít quẻ nào trong Kinh Dịch dám ghép hai điều tưởng ngược nhau ấy vào một câu. Điều quẻ muốn nói là: hỏng không đáng sợ, bỏ mặc mới đáng sợ. Có hỏng mà có người chịu sửa thì đó là thời tốt. Sửa sớm, sửa mềm, sửa có trước có sau.